samedi 18 novembre 2017

Κειμήλια

Η Λιλή πριν από την οικονομική κρίση είχε κάνει ήδη τη δική της προσωπική κρίση της σαραντάρας υπό μορφήν διπολικής διαταραχής με αϋπνία, ανορεξία, μαύρες αυτολυτικές ιδέες, αδικαιολόγητες αγορές και σπατάλη χρήματος που δεν είχε και δανειζόταν ένα διάστημα, αλλά μετά όταν ξεπέρασε όλα τα όρια κανείς δεν δεχόταν να της δανείσει, ούτε τράπεζες, ούτε φίλοι, ούτε συγγενείς, ούτε εφήμεροι εραστές ενώ οι δικαστικοί κλητήρες έρχονταν κάθε μέρα να παραδώσουν ειδοποιήσεις για δίκες και άμεση πληρωμή χρεών. 
Αφού πούλησε τα έπιπλα, τα παλιά δερματόδετα βιβλία του πατέρα της, τη συλλογή γραμματοσήμων του παπού της, τα κοσμήματα ακόμη και αυτά που είχε κληρονομήσει από την προγιαγιά της και δεν είχε τίποτα άλλο για πούλημα, αποφάσισε να πάει την εικόνα στον αντικέρη, τυλιγμένη σε μιά μεταξωτή μανδήλα σε χρώμα βιολέτας.
Ο τύπος ήταν ειδικός, είχε σπουδάσει ιστορία της τέχνης στα Παρίσια. Γιάλισε το μάτι του μόλις είδε την παρθένο με το βρέφος που είχε μέγεθος μαθητικού τετραδίου. Την κοίταξε απ΄όλες τις πλευρές με τον μεγενθυντικό φακό, κατέβασε από τη βιβλιοθήκη του σκονισμένα  βιβλία με ολοσέλιδες φωτογραφίες βυζαντινών εικόνων, διάβασε λήμματα στο κομπιούτερ και είκοσι λεπτά αργότερα η πρώτη του εντύπωση επαληθεύτηκε. Η εικόνα αυτή δεν ήταν έργο ανθρώπινης χειρός. Επαναλάμβανε μέσα του αυτή τη φράση ενώ από τη μιά μεριά ένα συναίσθημα ενοχής γέμιζε τη συνειδησή του, από την άλλη ένα μεγάλο χρηματικό ποσό εμφανιζόταν νοερά στη σκέψη του γιατί σίγουρα θα έβρισκε συλλέκτη αλλά δεν έλεγε τίποτα στη Λιλή που ήταν έτοιμη να δεχτεί οποιαδήποτε προσφορά αν και είχε αποφασίσει να κάνει διαπραγματεύσεις γιατί η εικόνα ήταν πολύ παλιά και δεν επρόκειτο να αποκαλύψει στον αντικέρη την προελευσή της, είχε έτοιμη ήδη την απάντηση αν τη ρωτούσε : 
-Την έχουμε στην οικογένεια από γεννιά σε γεννιά. 
Δεν επρόκειτο να του πεί για τον παπού της, ήταν τσολιάς στο 5/42 σύνταγμα ευζώνων, την είχε φέρει κρυμμένη κατάσαρκα κάτω από το χιτώνιο, το πως κατάφερε να τη σώσει στη Μικρά Ασία τον Αύγουστο του 1922 όταν τα ελληνικά στρατεύματα υποχωρούσαν κακήν κακώς, είδε την καιόμενη εκκλησία ενώ μια ανεξήγητη δύναμη τον ώθησε να εισέλθει καθώς όλα είχαν λαμπαδιάσει, το τέμπλο, τα στασίδια, τα μανουάλια, αλλά μόνο η εικόνα της παρθένου με το βρέφος ήταν ανέπαφη και μία μυστηριώδης γαλάζια ακτίνα τη φώτιζε οδηγόντας τον μέσα στον καπνό, που ήταν σαν πηχτή ομίχλη, ώστε μπόρεσε να βγει, κρατώντας την στην αγκαλιά του, χωρίς να πάθει τίποτα.
Όμως ο αντικέρης δεν έκανε ερωτήσεις. Σκέφτηκε να καλέσει αμέσως την αστυνομία και την αρχαιολογική υπηρεσία αλλά δίσταζε γιατί συγχρόνως η δεύτερη πλευρά του εαυτού του τού έφερνε στη σκέψη πάλι το ποσό με τα πολλά μηδενικά. Κοίταζε πάλι και πάλι την εικόνα με τον μεγενθυτικό φακό. Μιλούσε για την πανάρχαια λατρεία της παρθένου με το βρέφος, έλεγε για τη Σεμέλη με το Διόνυσο, τη Δανάη με τον Περσέα, την Ήρα με τον Ήφαιστο, την Ιώ με τον Έπαφο, την Ίσις με τον Ώρο, τη Μαρία με τον Ιησού...
Η Λιλή περίμενε, την ημέρα εκείνη είχε την υπομονή του κάκτου. Ήταν οι δυό τους μέσα στο κατάστημα σε μιά απόλυτη ησυχία.
Τότε η πόρτα άνοιξε κι ένα ανδρόγυνο μπήκε στο μαγαζί. Ο άνδρας έσερνε μιά βαλίτσα με ρόδες. Η γυναίκα μίλησε πρώτη. Είπε ότι ήθελαν να δείξουν, για πραγματογνωμοσύνη, ένα παλιό οικογενειακό κειμήλιο. Ο άνδρας το έβγαλε από τη βαλίτσα τυλιγμένο σε άσπρη κουβέρτα σαν να ήταν μωρό ολίγων ημερών. Φαινόταν να είναι βαρύ. Η γυναίκα του τον βοηθούσε. Πλησίασαν δειλά στο γραφείο. Και τότε το αντικείμενο έγινε ασήκωτο, γλίστρησε ανάμεσα από τα χέρια του ζεύγους κι έπεσε με πάταγο στο πέτρινο δάπεδο θρυμματιζόμενο σε τρία κομμάτια. Τα μάτια του αντικέρη ήταν τώρα φλογισμένα. Ήταν ένα αρχαίο κηροπήγιο, φτιαγμένο από μάρμαρο Πεντέλης.
Η Λιλή μόλις είδε το κηροπήγιο σαν να ξύπνησε από λήθαργο.
Τύλιξε την εικόνα στο μεταξωτό ύφασμα και βγήκε από το μαγαζί χωρίς να χαιρετήσει.


mercredi 15 novembre 2017

Γιάννης Θράπας : Δύο ποιήματα*

Κοιτάζοντας τους γυμνούς κόσμους
μιάς ανάμνησης
και τα παιδιά να κρύβονται κάτω απ΄τη σκάλα.
Την κυριακή να θαυμάζω τους ίδιους λιμένες,
καθώς τα σκοτάδια
και τα φεγγάρια θα χαιρετάνε 
χιλιάδες μικρούς αστερίσκους
που ζητούν καταφύγιο.


                 ***

Λάμπει στη νύχτα το δικό σου
αλύγιστο όνομα, μιά πυρκαγιά
κι ένα δάσος θα ξυπνήσουν απ΄το μαϊστράλι.
Φέγγει το ανάλαφρο πανωφόρι σου.
Και τα χαμηλωμένα του κόσμου όνειρα, 
θα γίνονται προσευχές-κι ένα
μαχαίρι για λυτρωμό.

* Πρώτη δημοσίευση



jeudi 9 novembre 2017

Θάνος Φωσκαρίνης : Μικρή τράπεζα συντριμμιών*

εν τέλει ό, τι απέμμεινε είν΄ένα τσίγγινο ασημόχρωμο κουτί
να σε κρατά επίγεια εν ανθρώποις
όταν μπροστά του στέκομαι βλέπω φθαρμένο
το πρόσωπο που μου ΄δωσες εσύ
πριν χρόνια
δε θέλω να μετρήσω
κοιτάζοντάς το μόνος
την εικόνα σου, αγάπη μου, στα μάτια σου ζητάω

* από την συλλογή ΧΟΥΣ, εκδόσεις οδός Πανός

ΧΟΥΣ



mercredi 25 octobre 2017

ΕΜΒΑΤΗΡΙΑ

Λέω στο γιό μου Κωνσταντίνο : «Εκτός από τις πολεμικές τέχνες, (Judo, Karaté κλπ.), πρέπει να μάθεις και τη ρητορική τέχνη για τις δικαστικές μάχες ενώπιον των δικαστηρίων, γι΄αυτό θα πάμε σήμερα να γραφτείς στη Μεγάλη του Γένους Σχολή. Προηγουμένως θα συμμετάσχουμε στην παρέλαση ως μαθητές του Μικτού Λυκείου Στυλίδος.»
Είμαστε στη λεωφόρο Φαλάρων, ανάμεσα στο πλήθος των μαθητών, κορίτσια και αγόρια, ομοιόμορφα ντυμένοι με πουλόβερ μπλέ μαρίν, λευκό υποκάμισο, γκρίζο παντελόνι και μαύρα παπούτσια. Πηγαίνουμε προς το λιμάνι. Η φιλαρμονική του Δήμου δοκιμάζει τα όργανα βαδίζωντας με κατεύθυνση την κεντρική πλατεία. Οι οργανοπαίκτες, ντυμέμοι με μπλέ σιελ στολές, κάνουν μιά πρώτη δοκιμή με το εμβατήριο, «Των εχθρών τα φουσάτα περάσαν...», την πρώτη στροφή και σταματούν αμέσως στο σήμα του μαέστρου που ανακοινώνει την ικανοποιησή του για τον απόλυτο συγχρονισμό.
Εμείς, οι μαθητές και οι μαθήτριες, συνεχίζουμε νότια και μετά συνωστιζόμαστε δίπλα στο μικρό πάρκο με την προτομή του Κασομούλη.
Περιμένουμε το φωτεινό σήμα από την τορπιλάκατο του πολεμικού ναυτικού, είναι αγκυροβολημένη στο λιμάνι, για την έναρξη της παρελάσεως, ενώ ακούμε ακόμα μιά δοκιμή της φιλαρμονικής με το εμβατήριο της Μελισσάνθης.
Κι ενώ το πολεμικό πλοίο στέλνει φωτεινά σήματα μορς, ακούμε τα τύμπανα : Μπρούμ, ντρούμ, ταρατατζούμ. Μπρούμ, ντρούμ, ταρατατζούμ.
Ο Μπούκας, καθηγητής σωματικής αγωγής, δίνει παραγγέλματα με τη σφυρίχτρα του : «Εν δυό, ένα κι ένα δυό, Εν δυό, ένα κι ένα δυό...»
Οι μαθητές, βαδίζωντας  με ρυθμό, ζυγισμένοι, με το κεφάλι ψηλά, περνάμε μπροστά από την εξέδρα των επισήμων όπου στέκονται ο Δήμαρχος και οι αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης οι οποίοι φορούν παράσημα στο μέρος της καρδιάς και κρατούν παλιές μπαρουτοκαπνισμένες σημαίες.
Ένας ατίθασος μαθητής, μόλις φθάνει στο ύψος της εξέδρας, μουτζώνει προκλητικά τους επισήμους.
Ο Δήμαρχος, κατακόκκινος απ΄τό θυμό του, πηδάει από την εξέδρα και με ψυχραιμία χειρούργου του Αλβανικού Έπους, δίνει δύο δυνατά χαστούκια στον μαθητή, μετά με μιά λαβή judo τον ακινητοποιεί μπροστά στο περίπτερο του Δημοσθένη.
Οι μπάτσοι έρχονται και του περνούν βραχιόλια ένα ζευγάρι χειροπέδες.



samedi 23 septembre 2017

Στυλίτης

Το ιατρικό κέντρο είναι φάτσα στην προκυμαία και δίπλα σαν να είναι ο σταθμός του τρένου. Πηγαίνω επίσκεψη σε έναν εδικευμένο ιατρό ο οποίος μου γράφει μιά συνταγή με πολλά φάρμακα.
Βγαίνοντας στο δρόμο συναντώ τον ιατρό Σαμουήλ Λαζενές. Είναι τώρα ένα κοντόχοντρο γερόντιο με μακριά λευκά μαλλιά και γένεια μέχρι τα μάτια.
«Τι ήρθες να κάνεις εδώ;» 
Του λέω για τον ειδικό που επισκέφθηκα στο ιατρικό κέντρο.
Με ρωτάει για τα φάρμακα. Ψάχνω στις τσέπες μου να βρω τη συνταγή, χωρίς αποτέλεσμα. ΄Εχει γίνει άφαντη.
«Την επόμενη φορά να πας επίσκεψη στον αδερφό μου», λέει ο Λαζενές, «έχει το ιατρείο του εδώ, είναι μέτοχος στο ιατρικό κέντρο.»
Αυτός αποφάσισε να γίνει αναχωρητής-στυλίτης. Βαδίζει με δυσκολία μεταφέροντας στους ώμους του ένα μεγάλο στρατιωτικό σάκκο.
Μου δείχνει το χώρο που διαμόρφωσε ειδικά γι΄αυτό το σκοπό στο λιμάνι. Πρόκειται για εξέδρα δύο τετραγωνικών μέτρων στην κορυφή μεταλλικού πασσάλου.
Θα περάσει εκεί τον υπόλοιπον χρόνον της ζωής του, προσευχόμενος.

samedi 26 août 2017

Μαρία

Ο χώρος σταθμεύσεως είναι δίπλα στο πάρκο του Λαού. Παρκάρω εκεί το κόκκινο Datsun ενώ σκέφτομαι ότι ήταν μιά καλή ιδέα του δημοτικού συμβουλίου να φτιάξει εδώ το πάρκιν γιατί στην κεντρική πλατεία μαζεύονται κάθε σαββατοκύριακο οι νεαροί αγρότες για το φεστιβάλ τοπικού ζύθου. Κάθονται κάτω από τα θεόρατα πλατάνια, πίνουν μπύρα σε μεγάλα ποτήρια σαν κουβάδες και ακούν από τα στόματα των γερόντων τις ιστορίες για τα εγκλήματα της Κατοχής και του Εμφυλίου. Τα οχηματά τους τα παρκάρουν αλλ΄αντ΄άλλων πάνω στα πεζοδρόμια και μέσα στην πλατεία. Δεν δέχονται καμμία παρατήρηση και με πρωτοφανή τσαμπουκά ισχυρίζονται ότι έτσι είναι η σύγχρονη ζωή και οι παλιοί ας μην έφτιαχναν τόσο στενούς δρόμους.
Έχω έρθει εδώ για μιά ημερίδα αφιερωμένη στη Μαρία Κάλλας της οποίας ο παπούς, από την πλευρά της μητέρας της, έζησε όλη του τη ζωή στην πολίχνη της Στυλίδος. Είμαι εισηγητής με ένα θέμα που αναφέρεται στη συγκίνηση που προκαλεί η φωνή της μεγάλης αοιδού στον ακροατή, έχω δε συσχετίσει το αντικείμενο αυτό με το τραγούδι των Σειρήνων στην Οδύσσεια του Ομήρου.
Μετά το τέλος της ημερίδος, αργά το απόγευμα, ετοιμάζομαι να φύγω. Είμαι πολύ κουρασμένος, τα μάτια μου κλείνουν από τη νύστα, με δυσκολία καταφέρνω να βρώ το όχημα. Να το βγάλω τουλάχιστον από το πάρκιν, να μην πληρώσω πολύ. Στην έξοδο προσπαθώ να βρω τα ψηλά ψάχνωντας στις τσέπες μου ενώ αισθάνομαι τα βλεφαρά μου τόσο βαρειά που δεν μπορώ ν΄ανοίζω πλέον τα μάτια μου, είμαι σαν τυφλός. Μαζεύω όσα κέρματα μπορώ και πασπατεύοντας προσπαθώ να βρω τη σχισμή να βάλω το εισητήριο στο μηχάνημα αυτόματου ταμείου πληρωμής.
Τότε φθάνει φουριόζος ένας νεαρός ντόπιος τραγουδιστής με μιά μαύρη vespa. Έχει ξυρισμένο κρανίο και γενειάδα σαν ορθόδοξος ιερέας. Οδηγεί ο ίδιος με κλειστά μάτια και λίγο έλειψε να τρακάρουμε. Μου λέει ότι έχει πάθει εθισμό με τη φωνή της Μαρίας, ακούει άριες από το πρωί μέχρι το βράδυ και όταν κοιμάται το μαγνητόφωνο παίζει συνέχεια ενώ τα δάκρυα τρέχουν απ΄τα μάτια του.




mardi 27 juin 2017

Το νέο είδος των Ελλήνων


Ήρθε το νέο είδος των Ελλήνων και βγήκε διαταγή να συλληφθούν όλα τα άτομα των παλαιών.
Έχω μαζί μου τον γιό μου Αθανάσιο ενώ δεν ξέρω που είναι τα άλλα παιδιά. Θέλουμε να πάμε στο σταθμό του τρένου αλλά η οδός Βουργουνδίας είναι αποκλεισμένη από τα τρακτέρ των νέων αγροτών. 
Μπαίνουμε στην εκκλησία και από μιά καταπακτή κατεβαίνουμε στο υπόγειο, στην κρύπτη. Εκεί υπάρχει μιά σκάλα από λευκό μάρμαρο που οδηγεί στα έγκατα της γης. Σκέφτομαι ότι για να γλυτώσουμε καλύτερα να ζήσουμε σαν αρουραίοι όπως οι αρχαίοι στα πολύ παλιά τα χρόνια.
Προχωρούμε κατεβαίνοντας πολλούς ορόφους. Αίφνης ακούμε βήματα. Είναι παιδιά συμμαθητές του γιού μου. Τα χέρια τους είναι δεμένα με πλαστικές χειροπέδες.
«Σας έκαναν σκλάβους;» ρωτώ το πρώτο παιδί που φθάνει στο ύψος μας.
«Φύγετε γρήγορα, έρχεται η φρουρά», μου απαντά.
Κάνουμε όπισθεν και ασθμαίνοντες βγαίνουμε στην πλατεία όπου μπροστά στον καθεδρικό ναό σαν να γίνεται ένα θέαμα τσίρκου και βλέπω την Αστέρω με άλλα κορίτσια πίσω από τα σιδερένια κάγκελα κλουβιού και δίπλα τους τεμαχισμένα σώματα ανθρώπων.
«Φύγετε, μην κάθεστε εδώ, μου λέει η Αστέρω, εμάς τους παλιούς μας έχουν για τροφή των θηρίων του τσίρκου, τρέξτε να σωθείτε.»
«Που είναι τα παιδιά;»
«Πρόλαβαν κι έφυγαν στο δάσος, άκουσα τις φωνές τους ενώ κοιμόμουν, με σκουντούσαν να φύγουμε, αλλά νόμιζα πως ήταν όνειρο κι έτσι μ΄έπιασαν στον ύπνο.»
Φεύγουμε τροχάδην διασχίζοντας την πλατεία όπου ένα συμπαγές πλήθος παλαιών Ελλήνων με μάτια φλογισμένα βαδίζουν ρυθμικά σαν να συμμετέχουν σε σιωπηρή παρέλαση.
Κρατώ το χέρι του γιού μου και γλιστρώντας αναμεσά τους τρέχουμε με κατεύθυνση το δάσος απ΄όπου με μια αόρατη κλίμακα ανεβαίνουμε στο βράχο της Σελήνης.


dimanche 18 juin 2017

ΠΑΤΕΡΑΣ

Πατέρα σε βλέπω στις βιτρίνες, στα τζάμια του Μετρό, στα λεωφορεία,
είμαι το ειδωλό σου, μέσα από ΄σένα είμαι εγώ.

vendredi 26 mai 2017

ΤΑ ΟΣΤΑ*

Έπρεπε να φέρουμε τώρα τα οστά του παπού στο νεκροταφείο να κάνουμε την κηδεία του με παπά γιατί είχε πάει αδιάβαστος.
Τον παπού τον δολοφόνησαν, στις 28 Μαΐου 1948, στην τοποθεσία ΄Αγιος Κωνσταντίνος στην Παλαιοκερασιά Φθιώτιδος, άτακτοι ακροδεξιοί, των Μονάδων Ασφαλείας Υπαίθρου, μετά από υπόδειξη ντόπιων κομμουνιστών που μόλις είχαν ανανήψει. 
Τον είχε βρει ο πατέρας μου τρεις μέρες μετά. Το σώμα του, μισοφαγωμένο από τα σκυλιά και τα όρνια, χωρίς μάτια, χωρίς γλώσσα και την κοιλιά του ξεσκισμένη με τα εντόσθια έξω.
Τον έθαψε τότε στα γρήγορα, μόνος του, και μόνο την προσευχή, "Βασιλεύ ουράνιε", μπόρεσε να πει, πριν φύγει ο ίδιος ως κληρωτός στις τάξεις του Εθνικού Στρατού να πολεμήσει στο Γράμμο...

Η κηδεία γίνεται την Κυριακή μετά τη Θεία Λειτουργία. Τα οστά μέσα στο φέρετρο πλυμένα με ερυθρόν οίνον Νεμέας. Δίπλα η μοναδική ασπρόμαυρη φωτογραφία του παπού, εικοσιδύο χρονών, με τη στολή του Ελληνικού Στρατού, τον Μάιο του 1922, στην Μικρά Ασία. Το πηλήκιο ελαφρώς ανασηκωμένο απ΄όπου φαίνεται το πλατύ μέτωπο, τα μάτια του στο χρώμα του ουρανού και ο καστανόξανθος αγγιστροειδής μύστακας.
Και μέσα σε όλη την ομορφιά του διακρίνω μιά υποψία παράπονου.
Μόλις ο παπα-Κώστας τελειώνει την ψαλμωδία βγάζω έναν σύντομο λογύδριο. Μιλώ για το άνθος της υπαίθρου, τη νεολαία των αγροτοποιμένων. Πάντα στην πρώτη γραμμή. Τους έντυναν τσολιάδες και τους έστελναν σαν τα πρόβατα στο σφαγείο. Εστιάζω τα γεγονότα στην Μικρασιατική εκστρατεία, την πενταετή στρατιωτική θητεία του παπού, την αιχμαλωσία του και στην περίοδο της ναζιστικής Κατοχής, για τη δράση του, επιστρατευμένος από το ΕΑΜ, στο μεταγωγικό τμήμα του ΕΛΑΣ.

Στο νεκροταφείο μπροστά στον ανοιγμένο τάφο είναι παραταγμένα τα παιδιά του. Στη μέση ο πατέρας μου, η Ερασμία εκ δεξιών, στ΄αριστερά ο Απόστολος και οι δύο μικρότερες αδερφές.
Πίσω τους εμείς, τα δώδεκα εγγόνια του.
Και όταν οι νεκροθάφτες κατεβάζουν το φέρετρο με τις τριχιές η θεία μου Ερασμία αγκαλιάζει τον πατέρα μου με ραγισμένη φωνή : " Θανάση μου, ο πατέρας μας!" 
Τότε ο αδερφός μου κάνει νόημα στους μουσικούς να πλησιάσουν με τα κλαρίνα. Τους είχε βρει στο Γυφτομαχαλά στη Λαμία. 
"Μόνο δώδεκα κλαρίνα θέλω", είπε στο αρχηγό των Τσιγγάνων," ούτε χάλκινα, ούτε βιολιά και νταούλια."
Οι οργανοπαίκτες όλοι ίδιοι, μαυριδεροί, ντυμένοι στα μαύρα με ρεπούμπλικες και ψαλιδισμένα μουστάκια. 
Μόλις τα οστά ακουμπούν το χώμα τα κλαρίνα αρχίζουν δυνατά τον δικό τους σπαραγμό : "Να ΄χε καεί ο πλάτανος να του ΄πεφταν τα φύλλα..."
Και σαν μιά ομίχλη να σηκώνεται από τα γύρω μνήματα, οι νεκροί εγείρονται όλοι μαζί, ντυμένοι με λαμπριάτικα ενδύματα, έρχονται να υποδεχτούν τον παπού μας.  

*Απόσπασμα από την "ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ"

vendredi 19 mai 2017

Ο ΜΥΛΟΣ*

Ο νερόμυλος ήταν χτισμένος στην ανατολική όχθη. Ενα σπίτι με δυό πατώματα. Στο πάνω πάτωμα έμενε η οικογένεια του μυλωνά. Στο κάτω ήταν οι μηχανές του μύλου. Θα είχε ενάμισυ αιώνα ζωής. Τα θεόρατα πλατάνια δεν άφηναν να περάσει ούτε αχτίδα ήλιου. Πάντα είχε συντροφιά το βουητό του νερού και τα πουλιά που έφτιαχναν τις φωλιές τους στα κεραμίδια του. Ολα αυτά τα χρόνια είχε δοκιμάσει την ορμή των στοιχείων της φύσης και την ορμή των ανθρώπων που έκαναν πόλεμο. Ο μύλος είχε ζήσει τις χαρές και τις λύπες των ανθρώπων. Μεγάλωσαν κάμποσες γενιές κάτω από τη στέγη του. Περπάτησαν πολλά ποδάρια στο πλακόστρωτο της αυλής του. Εδώ έρχονταν, πέρα από το χωριό, ν΄αλέσουν γεννήματα. Σιτάρι, καλαμπόκι, κριθάρι. Εδώ ανταμώνονταν οι άνθρωποι, συζητούσαν για τα προβληματά τους. Εκαναν δουλειές. Τέλειωναν προξενιά. Πάντα ίδιοι ήταν οι άνθρωποι, τόσα χρόνια τώρα. Ο μύλος δεν τους έβλεπε ν΄αλλάζουν. Ιδιοι στις συνήθειες, ίδιοι στους τρόπους, ίδιοι στα έθιμα. Καθόλου δεν άλλαξαν.
Και τώρα στο μύλο ζούσαν άνθρωποι, τον συντηρούσαν για να προσφέρει τις υπηρεσίες του. Ο μυλωνάς με τη γυναίκα του και το παιδί τους, ίσαμε πέντε χρονών. Είχαν το νοικοκυριό τους εδώ, μιά γίδα, ένα γουρούνι, καμμιά δεκαριά κότες, τρία σκυλιά και το μύλο κληρονομιά από τον πατέρα του.

Το παιδί ξύπνησε από τα γαυγίσματα των σκυλιών. Ενα μακρόσυρτο γκάρισμα ακούστηκε. Το παιδί πήγε κοντά στο παράθυρο. Ενας γάιδαρος φορτωμένος με τρία σακκιά έφτανε από το μονοπάτι. Το χωριό ήταν τρία χιλιόμετρα μακριά από το μύλο. Από πίσω ακολουθούσε ένας γέρος κουτσαίνοντας.
Ο μυλωνάς, μόλις άκουσε γκάρισμα, βγήκε να υποδεχθεί την πελατεία.
Το παιδί πλησίασε στο τραπέζι, πήρε ένα κομμάτι πίτα από το ταψί, πήρε και μερικά χαρτιά από εφημερίδα, τα έβαλε στον κόρφο του, έπειτα βγήκε έξω, τρώγοντας περπάτησε στο πλακόστρωτο και κατέβηκε τα τρία μεγάλα σκαλιά.
Ο μυλωνάς με το γέρο ξεφόρτωναν το ζώο :
-Δεν ίφιρις καλαμπόκι, σαν αλλαφρό μι φαίνιτι.
-Αμ΄δεν είνι καλαμπόκι, είνι κριθαρ! κάνα δυό ουκάδις π΄μας έμκαν τουφάγαμι τσ΄μέρεις που μας πέρασαν.
Το παιδί έφτασε στην άκρη, στο ρέμα. Το νερό σχημάτιζε πλάτωμα, ήταν σαν μια μικρή λίμνη.
Ο γέρος και ο μυλωνάς συζητούσαν ακόμα.
-Αλήθεια, τα ΄μαθεις τα νέα, στ΄προυτεύουσα πέθανι κόσμους, τούπι του ράδιου.
-Ναι, μ΄τουπι ου Γιώργους τ΄μπάρμπα Στέλιου, χτες τ΄απόγιουμα.
-Μεγάλ΄δυστυχία φετους.
-Δόξα να΄χει ου μεγαλουδύναμους, ιμείς μέχρι τώρα καλά πήγαμι.
Το παιδί τους έβλεπε, αλλά δεν καταλάβαινε τι έλεγαν, οι φωνές τους σκεπάζονταν από το βουητό του νερού.
Την προσοχή του τράβηξε μια χελώνα. Είχε ξεμυτίσει να πιει νερό στο ποτάμι. Μόλις την πλησίασε έκρυψε το κεφάλι της στο καβούκι της. Το παιδί την σκούντησε, να βγάλει το κεφάλι της, μ΄ένα ξύλο. Αλλ΄αυτή τίποτα, έκανε την ψόφια. Το παιδί επέμενε, αλλά σαν είδε κι απόειδε, την άφησε ήσυχη.
Ο μυλωνάς στο μεταξύ κουβάλησε τα σακκιά μέσα στο μύλο. Ο γέρος, αφού σιγούρεψε το ζώο, μπήκε κι αυτός μέσα.

Το παιδί ήταν δίπλα στη λίμνη που σχηματιζόταν από το νερό. Εβγαλε απο τον κόρφο του τα χαρτιά. Τα ΄παιρνε ένα-ένα, τα δίπλωνε με τέχνη κι έφτιαχνε βαρκούλες. Εριχνε τις βάρκες στο νερό. Αυτές αρμένιζαν πέρα δώθε, το παιδί ένοιωθε μεγάλη χαρά και γελούσε, όλο γελούσε. Παρατηρούσε σαν εφοπλιστής τα καράβια του και καμάρωνε. Το ρεύμα του νερού τις παρέσυρε, τις έριχνε πάνω σε χαμόκλαδα και βάτα, ήταν φυτωμένα στις όχθες. Οποια βαρκούλα μπλέκονταν, το παιδί έτρεχε και τη λευτέρωνε.

Η πόρτα του μύλου άνοιξε, ο μυλωνάς με το γέρο βγήκαν κουβαλώντας τα σακκιά με το αλεύρι. Τα φόρτωσαν στο γάιδαρο. Ο γέρος τον έβαλε μπροστά και κούτσα-κούτσα τον ακολούθησε. Εκείνος άφησε ένα γκάρισμα παραπονιάρικο, φωνή διαμαρτυρίας, ο δρόμος ήταν ανήφορος και το φορτίο βαρύ. Το παιδί κοίταγε το γέρο, καλόπιανε το γάιδαρο με χαϊδευτικά λόγια. Τα λόγια τα ΄φερνε πίσω ο αντίλαλος από τη ρεματιά. Ο γέρος μονολογούσε για λίγη ώρα ώσπου χάθηκε στο βάθος του μονοπατιού και το παιδί ούτε τον άκουε ούτε τον έβλεπε τώρα.

Αφησε τις βάρκες του, ανέβηκε στο πλακόστρωτο, εκεί είχε άλλα παιγνίδια. Μερικά κουτιά από σπίρτα. Το παιδί έπαιζε με τα σπιρτόκουτα. Τα γέμιζε με πετραδάκια.
Ξαφνικά σταμάτησε. Καμμιά δεκαριά άνθρωποι έφταναν από το μονοπάτι. Δεν ξανά ΄χε δει τέτοιους ανθρώπους. Φορούσαν κάτι σκούρα πράσινα ρούχα. Μόνο ένας φορούσε ρούχα αλλιώτικα. Αυτός πήγαινε μπροστά, οι άλλοι ακολουθούσαν. Πλησίασαν στο μύλο. Ανέβηκαν τα σκαλιά. Περπάτησαν στο πλακόστρωτο, έφτασαν κοντά στο παιδί.
-Που ΄ναι ο πατέρας σου; ρώτησε αυτός με τα πολιτικά.
-Μέσα, είπε το παιδί.
-Α! κρύφτηκε στο καβούκι της η χελωνίτσα. Ε! παιδιά πάμε μέσα, είπε εκείνος ο άνθρωπος.
Ενας από τους άλλους έβγαλε από την τσέπη του μια σοκολάτα, την έδωσε στο παιδί. Του έδωσε και μια φυσαρμόνικα. Το παιδί την έφερε στα χείλη του και φύσηξε. Η φυσαρμόνικα έβγαλε έναν χαρούμενο ήχο. Το παιδί χαμογέλασε, ήταν χαρούμενο κι ευχαριστημένο για τα δώρα που του έδωσε ο πρασινάνθρωπος. Στο άλλο χέρι κρατούσε τη σοκολάτα. Την ξετύλιξε και άρχισε να την τρώει. Ηταν μισολιωμένη από τη ζέστη. Γέμισαν τα δακτυλά του. Μέσα από το σπίτι ακούγονταν φωνές.
-Λέγε, που πήγαν, τους είδες;
-Οχι.
-Λες ψέματα, το ξέρουμε, πέρασαν από ΄δω.
-Δεν ξέρω τίποτα.
Το παιδί άκουγε τις φωνές σαν σε όνειρο, ήταν παραδομένο στο να γλείφει τα δακτυλά του. Σαν μέσα σε όνειρο άκουσε τη ριπή που έσπασε τη σιωπή της ρεματιάς και έσβησε για λίγο το βουητό του νερού. Τα πουλιά πέταξαν μακριά. Οι ξένοι άνθρωποι βγήκαν από το μύλο κι έφευγαν. Εκείνος που του έδωσε τη φυσασμόνικα του χάιδεψε το κεφάλι. Το παιδί έφερε τη φυσαρμόνικα στα χείλη του. Ακούστηκε ένας θλιβερός ήχος. Κοίταγε τους ανθρώπους που έφευγαν και τραγουδούσαν ρυθμικά : Των εχθρών τα φουσάτα περάσαν σαν το λίβα που καίει τα σπαρτά....
Μέσα από το μύλο άκουγε τους λυγμούς και τα μοιρολόγια της μάνας του.
Ηταν μια ανοιξιάτικη μέρα...

*Δεύτερη γραφή αναθεωρημένη.
Πρώτη δημοσίευση ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ, 15 Οκτωβρίου 1978.

mercredi 26 avril 2017

Ο ΦΥΛΑΚΑΣ

Στην αυλή του σπιτιού μας ο αδερφός μου κι εγώ φορτώνουμε τελάρα με ελιές στο κόκκινο Datsun. Φθάνουν οι γονείς μας ντυμένοι με τα κυριακάτικα ρούχα τους. 
Ο πατέρας μου μας πληροφορεί ότι κατάφεραν, με την επέμβαση της Περσεφόνης, να πάρουν σαρανταοχτάωρη άδεια. Ήρθαν να μας βρούν γιατί διαφωνούν με τα σχεδιά μας να πάρουμε το σκύλο από το σπίτι. 
Η μάνα μου λέει ότι κανόνισαν με το γείτονα να τον ταΐζει πρωί και βράδυ, θα πληρώνουν γι΄αυτό δεκαπέντε χιλιάδες ευρώ το χρόνο.
«Αυτό το ποσό είναι υπερβολικό», λέω εγώ, «ο σκύλος θα ΄ρθεί μαζί μου στο Παρίσι, θα τον βγάζω βόλτα δυό φορές την ημέρα, θα ζήσει καλά.»
«Και το σπίτι ποιός θα το φυλάει;» Ρωτάει ο πατέρας μου.
«Βάλαμε ηλεκτρονικό σύστημα επιτηρήσεως, με θερμικές κάμερες και ανιχνευτές κινήσεων», λέει ο Αλέκος, «δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.»
Τότε έρχεται από τον κήπο ο ασπρόμαυρος σκύλος μας, είναι όμοιος με τη Ζαφείρω, τη σκύλα που είχαμε με τα γίδια στην Παλιονίκοβα και σκέφτομαι ότι αυτός θα είναι ο εγγονός της. Έρχεται σε ΄μένα και μου κάνει χαρές όπως έκανε η γιαγιά του όταν ήταν κουτάβι, τρέχει γύρω μου κουνώντας την ουρά του, με χαρούμενα γαυγίσματα.

vendredi 24 mars 2017

ΤΟ ΤΡΑΚΤΕΡ

Ανέβηκε στη θέση του οδηγού. ΄Υστερα έβαλε μπρος. Ξεκίνησε και σήμερα καμαρωτός σαν να είχε καταπιεί λοστό. Είχε δεν είχε ένα μήνα που το αγόρασε. Τον ειδοποίησαν από την αντιπροσωπεία, να πάει να το πάρει. Το πήρε και το έφερε στο χωριό. Μαζεύτηκαν πολλοί χωριανοί να το δουν. Το ΄βλεπαν και το θαύμαζαν. Βεβαίως και είχε κάτι το ξεχωριστό. Δεν ήταν σαν τ΄άλλα που είχαν αγοράσει άλλοι αγρότες πρωτύτερα. ΄Ηταν άλλη μάρκα. Επίτηδες το παράγγειλε να είναι τέτοιο, δεν ήθελε να μοιάζει με κανένα, έπρεπε να ξεχωρίζει. Μερικοί έπαιρναν μεταχειρισμένα.
-Δε βαριέσαι, έλεγαν, επαγγελματίες θα γίνουμε εμείς τώρα.
Αυτός δεν ήθελε τέτοια. ΄Ηθελε να είναι παρθένο, όπως η γυναίκα του, κατακαίνουργο. Σ΄αυτό δεν ήθελε καμμιά αντίρρηση. Δεν τον έννοιαζε καθόλου που πλήρωσε τόσα λεφτά. ΄Οπως είχε τα καλύτερα μουλάρια και το ΄λεγαν όλοι και τον παίνευαν, έτσι και τώρα ήθελε να τον θαυμάζουν. ΄Ηταν πολύ μερακλής, και όμορφος ήταν, και νοικοκύρης, και προίκα πήρε, και σύμβουλος βγήκε στην κοινότητα. Δεν είχε κανέναν ανάγκη. Γιατί να δειλιάσει. Τι να υπολογήσει; τα λεφτά; καθόλου δεν τον έννοιαζε. Αυτός να ΄ναι καλά και τα χωράφια του.
Τις πρώτες μέρες λοιπόν, μόλις έφερε το μηχάνημα στο χωριό, ανέβαινε απάνω με φόβο, θυμόταν τον ψαρή, το μουλάρι του, κλώτσαγε άγρια. Σε λίγες μέρες συνήθισε, του πήρε τον αέρα, έμαθε να το οδηγεί καλά. ΄Ετρεχε με ταχύτητα. Οι χωριανοί άμα τον άκουγαν να έρχεται ρίζωναν στους τοίχους και στις φράχτες. Γνώριζαν το θόρυβο της μηχανής του. Μέχρι που πέρναγε και συνέχιζαν το δρόμο τους. Οι γριές σταυροκοπιόνταν. Τα παιδιά έτρεχαν πίσω του να τον φθάσουν, αλλά ποτέ δεν τα κατάφεραν. Μερικές φορές πάταγε απότομα φρένο, το έκανε επίτηδες, ήθελε να δει αν υπακούει.Το μηχάνημα υπάκουε πάντοτε, δεν είχε καμμιά ιδιοτροπία. αυτό τον έκανε ακόμα πιο χαρούμενο.

Σήμερα ξεκίνησε για ένα μακρινό χωράφι δέκα χιλιόμετρα μακριά από το χωριό. Είχε πολλές μέρες να πάει. Πήγαινε να το οργώσει, αυτό ήταν στο πρόγραμμα. Γείτονες γεωργοί του είπαν πως φύτρωσαν βάτα και άλλα πολλά χορτάρια. Δεν ωφελούσαν σε τίποτα, έπρεπε να τα εξαφανίσει. Γι΄αυτό έβαλε πίσω στα υδραυλικά  το απαραίτητο εργαλείο.
Σαν έφτασε κοίταξε το χωράφι. Πράγματι τα βάτα και τα αγριόχορτα είχαν μεγαλώσει πολύ. ΄Ομως καθόλου δεν κιότεψε, είχε εμπιστοσύνη. ΄Εβαλε πρώτη αργό και ξεκίνησε. Κατέβασε τον ειδικό μοχλό και τα υνιά άρχισαν να ανοίγουν γραμμές.
-Θα τελειώσω γρήγορα, σκέφθηκε, καλά έκανα και δεν πήρα τίποτα για φαΐ, το μεσημέρι θα είμαι σπίτι.
΄Οργωσε έτσι το μισό χωράφι. ΄Εφτασε τώρα εκεί όπου τα βάτα και τα χορτάρια ήταν πάρα πολλά. ΄Ηταν και ξύλα μέσα που δεν φαίνονταν. Στην αρχή το μηχάνημα δυσκολεύτηκε πολύ. ΄Υστερα σταμάτησε να προχωρεί. Η μηχανή του μούγκριζε. Κατέβηκε αυτός να δει τι έγινε. Είχαν μπλεχτεί τα υνιά στις ρίζες. Οι ρίζες άντεχαν, δεν ξεριζώνονταν, έπρεπε να τις ξεμπλέξει. Εκανε αυτή τη δουλειά και όπως ήταν επιδέξιος τα κατάφερνε καλά. Στο μεταξύ το μηχάνημα μούγκριζε συνέχεια κι όταν οι ρίζες λιγόστεψαν ξεκίνησε μόνο του.
Μόλις κατάλαβε τι συνέβει, έτρεχε πίσω του να το προλάβει, ιδρωμένος. Παραπάτησε, έπεσε στο φρεσκοσκαμμένο χώμα. Ξανασηκώθηκε κι έτρεχε πάλι. Το τρακτέρ βγήκε από το δικό του χωράφι, μπήκε στα γειτονικά. Χτύπησε πρώτα σε μιά ελιά, ύστερα σε δυό αμυγδαλιές και μετά κόλλησε μετωπικά σε έναν μαντρότοιχο. 
Κι έτρεχε αυτός τραβώντας τα μαλλιά του να το φτάσει.
                                                                                                               (1978)