vendredi 30 décembre 2011

Η Βασιλοπιτα, θρησκευτικη διαδικασια, προδρομος της δημοκρατιας.

Η Βασιλοπιτα φαινεται να ειναι μια απο τις αρχαιοτερες θρησκευτικες διαδικασιες. Εχει σχεση με την ανθρωποθυσια και την τελετουργικη ανθρωποφαγια ως λατρεια της Σεληνης που ηταν μια απο τις αρχαιοτερες θρησκειες στον ελλαδικο χωρο και στην περιοχη της Μεσογειου. Η προελευση της χανεται στα βαθη του χρονου. Φαινεται πως αναπτυχθηκε στην περιοδο της μητριαρχικης κοινωνιας αλλα μπορει να υπηρχε ως διαδικασια εκλογης απο πολυ παλιοτερα οταν στη Μεσογειο και στον προελλαδικο χωρο η σημαντικωτερη θρησκεια ηταν η λατρεια ζωων και πτηνων οπως το αλογο, ο ταυρος, ο χοιρος, η κουκουβαγια, ο κουκος και αλλα, ως αναπαρασταση της Σεληνης, στα οποια οι ανθρωποι προσφεραν θυσιες.
Απο τις δημοσιευσεις ειδικων μελετητων μπορουμε να κανουμε την υποθεση πως ειναι μια τελετουργια που αναπτυχθηκε μετα απο αυτην του αγωνα δρομου για την εκλογη της ιερειας του ναου της Σεληνης και που ειναι ο προδρομος των Ολυμπιακων αγωνων.
Η Βασιλοπιτα ειναι μια διαδικασια εκλογης του ιερου Βασιλια και του αντικαταστατη του, (το alter ego), με κληρο. Τα αρσενικα μελη της κοινωνικης ομαδος συμμετειχαν στην εκλογη τρωγοντας τμημα του γλυκου που περιειχε ενα κουκι.
Ο ιερος Βασιλιας συμμετειχε σε τελετουργικη ενωση με την ιερεια του ναου της Σεληνης και η διαρκεια της βασιλειας του ηταν δωδεκα μηνες. Ο ιερος Βασιλιας ειχε ολα τα προνομια, ειχε το ελευθερο να κανει οτι ηθελε και δεχοταν πολλαπλες προτροπες να κανει απαγορευμενες πραξεις οπως αιμομιξια, αναλωση του ιερου ζωου κλπ... 
Τοτε οι πραξεις του γινονταν το εναυσμα για τις κατηγοριες και την καταδικη του σε θανατο με αγριο τροπο. Η θυσια του γινοταν τον εβδομο μηνα της βασιλειας του.Τον θανατωναν γυναικες που ειχαν αναλωσει παραισθησιογονα μανηταρια ή τον εσπρωχναν να πεσει στον γκρεμο ή τον εριχναν ζωντανο στην πυρα ή τα μελη του ανδρος ηταν δεμενα σε τεσσερα αλογα που το καθ΄ενα τραβαγε με δυναμη σε αντιθετη κατευθυνση και με αλλους τροπους που προκαλουσαν τρομο και φοβο στους θεατες. Στους επομενους μηνες βασιλευε ο αντικαταστατης του,το alter ego, ο οποιος θυσιαζοταν με τον ερχομο του χιεμωνα. Αμεσως μετα γινοταν η εκλογη του νεου Βασιλια με τη διαδικασια της βασιλοπιτας. Οι θυσίες γίνονται για να εξασφαλιστεί η γονιμότητα της γης, των γυναικών και των ζώων αλλά και για να απομακρυνθεί το μίασμα που ήταν το αποτέλεσμα κακών πράξεων.
Οι ηρωες των ελληνικων μυθων οπως ο Οιδιπους, ο Ηρακλης, ο Θησεας, ο Ιασων, ο Οδυσσεας, ο Αγαμεμνων και αλλοι θεωρουνται απο πολλους μελετητες ως παραλλαγες της θρησκειας των γραικων που ειναι η λατρεια της γραιας Σεληνης (Πανσεληνος) με τις τρεις φασεις που αντιστοιχουν στις τρεις φασεις της ανθρωπινης ζωης : παιδι, ενηλικας, γερος και στην τριαδικη εννοια της θεοτητος.
Πιθανον η διαδικασια της Βασιλοπιτας να ειναι το πρωτο εκλογικο πολιτικο συστημα στην ιστορια της ανθρωποτητος. Πολιτικο με την πρωτη εννοια του ορου, αφου προκειται για διαδικασια οργανωμενης ομαδος ανθρωπων.
Η ιδιοτητα του ιερου Βασιλια δεν ηταν κληρονομικη γι΄αυτο επρεπε να βρεθει ενα ανοθευτο εκλογικο συστημα.
Με την εξελιξη της θρησκειας η θυσια πηρε συμβολικο χαρακτηρα αφου αφομοιωθηκαν επιδρασεις Αιγυπτιακων,  Περσικων και Ινδικων δοξασιων.
Οι Πατερες της Εκκλησιας εισηγαγαν τη Βασιλοπιτα ως εθιμο στη λατρεια του Χριστιανισμου. Ο Χριστος ως ιερος Βασιλιας θυσιαζεται ως Θεος Σωτηρ των ανθρωπων ενω συγχρονως γιορταζοντας τον θανατο του, στο Μυστικο Δειπνο, προτρεπει τους μαθητες του να εκτελουν πλεον συμβολικη θυσια και ανθρωποφαγια με αρτο και οινο.
Στη συγχρονη εποχη η διαδικασια της Βασιλοπιτας γινεται στις περιοχες της γης οπου ο Χριστιανισμος πλειοψηφει ως θρησκεια. Στη Γαλλια που ειναι το κατ΄εξοχην "λαϊκο" κρατος ειναι ενα εθιμο που το τηρει,  με γαστρονομικο "φανατισμο", η πλειοψηφεια του πληθυσμου σε οικογενειακο, επαγγελματικο και πολιτικο επιπεδο, χωρις να γνωριζει την εννοια και την προελευση του.
Το γλυκο που παρασκευαζουν οι γαλλοι ζαχαροπλαστες ειναι, κατα τη γνωμη μου, αντιπροσωπευτικο της παναρχαιας τελετουργιας αφου εχει ακριβως το σχημα και το χρωμα της πανσεληνου.



Αν θελετε να διαβασετε περισσοτερα :
Robert GRAVES : Οι Ελληνικοι μυθοι.
Robert GAVES, Raphael PATAI : Οι Εβραϊκοι μυθοι.
Robert GRAVES : Οι μύθοι των Κελτών.
Gilbert MURRAY : Πεντε σταδια της Ελληνικης θρησκειας.
James FRAZER : Ο χρυσος κλωνος.
F. NIETZSCHE : Η γεννηση της τραγωδιας.
S. FREUD : Τοτεμ και Ταμπου.
René GIRARD : La violence et le sacré, (Η Βια και το Ιερο).

dimanche 18 décembre 2011

Ο ΠΡΑΜΑΤΕΥΤΗΣ, Διηγημα απο τη συλλογη ΕΙΔΗ ΠΡΟΙΚΟΣ



Ηταν πολυ ομορφη. Λυγερη κορμοστασια, βυζια ολοστρογγυλα σαν ωριμα πεπονια, μαλλια μακρια σαν σταχια ριγμενα στους ομορφους ωμους της, χειλη κοκκινα σαν το τριανταφυλλο, μαγουλα που σχηματιζαν λακακια οταν την επιαναν τα γελια, εκεινα τα κρυσταλλινα γελακια που γεμιζαν με ποθο τις καρδιες των ανδρων. Οι γαμπες της καλοφτιαγμενες αναλογες με το σωμα της συμπληρωναν την ομορφια της. Ηταν πολυ ομορφη. Οι νεοι ανδρες ειχαν ξετρελλαθει μαζι της, δεν γυριζαν να κοιταξουν τα αλλα κοριτσια. Περισσοτερο απ΄ολους ο Βαγγελης, το πρωτο παληκαρι του χωριου. Και οι εγγαμοι ηταν ερωτευμενοι κρυφα, αλλα δεν τολμουσαν να το δειξουν, φοβοντουσαν τις γυναικες τους. Οι νεολαιοι ομως κανεναν δεν λογαριαζαν. Τα βραδια, μολις νυχτωνε, περναγαν μπροστα στην πορτα της και τραγουδουσαν με παθιασμενες φωνες : Τι τα φυλας τα νειατα σου... 
Οσο ζουσε ο πατερας της τους πεταγε, απο το μπαλκονι, γλαστρες με λουλουδια, κουβαδες με νερο, τουφεκιες με το δικανο.
Εγκατελειψε τα εγκοσμια και δεν προλαβε να την παντρεψει. Δεν ηθελε κανεναν. Ειχε αποκρουσει με πεισμα τους προξενητες, ελεγε πως θα παντρευτει με ερωτα, τον ανδρα που θ΄αγαπησει. Αλλα κανενας δεν ηξερε ποιον. Οι νεοι σαν κριαρια γυροφερναν το σπιτι της, ηταν ετοιμοι να συγκρουστουν για χαρη της.
-Θα μας κανει κανα θαμα σαν τη Μαρια την Πενταγιωτισσα, ελεγαν τα γεροντια με στοχαστικο υφος.
-Πρεπει να εχουμε το νου μας, δεν θελει κανεναν, λες κι ειναι κορη τσιφλικα.
Φτωχοκοριτσο ηταν αλλα πολυ ομορφη. Οι γυναικες του χωριου δεν την χωνευαν, πιο πολυ οσες ειχαν ανυπαντρα κοριτσια. Προσπαθησαν να της βγαλουν κουσουρια κι ελαττωματα, μα τιποτα δεν καταφερναν, μαγια εκαναν και δεν επιαναν. Αλλες εκαναν ταματα στους Αγιους να παντρευτει γρηγορα.

Εκεινος περπατουσε πισω απο το γαϊδαρο του. Ηταν μετριος στο αναστημα με κατσαρα καστανα μαλλια και γαλανα ματια. Ο πατερας του ηταν πραματευτης. Γυριζε στα χωρια, πουλαγε κουβαριστρες, κορδελες, καλτσες, υφασματα, ειδη προικος και αλλα τετοια ψιλικαντζιδικα.
Πριν απο λιγες μερες ανελαβε τη δουλεια ο γιος, ο πατερας γερασε, δεν μπορουσε να εργαστει αλλο. Ειχαν κατι λεφτα στην ακρη, λιγο καιρο θα δουλευε ακομα με το γαϊδαρο, μετα θ΄αγοραζε αυτοκινητο και τοτε...
Πρωτη φορα ερχοταν σ΄αυτο το χωριο. Μολις εφτασε στα πρωτα σπιτια του ριχτηκαν τα σκυλια, δεν τον γνωριζαν. Οι ανθρωποι ετρεξαν να τον σωσουν. Τον καλοδεχονταν στα καφενεια, τον κερναγαν ουζα και καφεδες. Οι γυναικες αγοραζαν ψιλικα. Αγορασε κι εκεινη κορδελιτσες για τα μαλλια της. Τοτε την ειδε, την προσεξε. Του εκανε τα γλυκα ματια. Χαμογελασαν. Τις μερες που ακολουθησαν ο ενας σκεφτοταν τον αλλον. Σε λιγον καιρο ομολογησαν τον αμοιβαιο ερωτα τους. Τωρα πια δεν πληρωνε, αυτος της εκανε δωρα.
Εκεινο το βραδυ τον καλεσε σπιτι της να δειπνησουν. Εδεσε το γαϊδαρο σε ενα παλουκι. Οι νεαροι εκαναν συμβουλιο. Ο Βαγγελαρας στη μεση εριξε την προταση. Καταστρωσαν ολοι μαζι το σχεδιο. Μετα το εβαλαν σε εφαρμογη. Εδεσαν την πορτα του σπιτιου με συρμα. Ελυσαν το καπιστρι και τραβηξαν το γαϊδαρο στο καμπαναριο της εκκλησιας. Πηραν μια χουφτα αλογομυγες απο το αλογο του γραμματεα και τις εριξαν στ΄αχαμνα του γαϊδαρου. Ο γαϊδαρος στριφογυριζε και κλωτσαγε. Ολοι τοβαλαν στα ποδια, χαθηκαν. Μονον ο Βαγγελαρας τραβηξε ισα στο σπιτι της. Δεν αισθανοταν καλα, το κεφαλι του βουηζε, τα χερια του ετρεμαν. Ελυσε το συρμα στην πορτα και μπηκε μεσα. Ακουσε το ερωτικο λαχανιασμα, το μυαλο του θολωσε. Ετρεμε ολοκληρος. Τραβηξε το χαντζαρι και προχωρησε.
Η καμπανα χτυπαγε συνεχεια. 
-Σιγουρα κατι συνεβει, σκεφτηκαν οι χωριατες, για να χτυπαει τετοια ωρα η καμπανα.
Ξεχυθηκαν στους δρομους αντρες ξεσκουφωτοι, γυναικες ξεμαντηλωτες και παιδια ξυπολητα. Σε λιγο μαζευτηκε ολο τα χωριο. Αντικρυσαν το γαϊδαρο κι εβαλαν τα γελια. Κανενας δεν τολμουσε να πλησιασει, φοβοντουσαν τις κλωτσιες. Μα το σχοινι δεν αντεξε, κοπηκε και το λουρι που κραταγε το σαμαρι. Το φορτιο επεσε μεσα στο δρομο. Ο γαϊδαρος αλαφρωμενος χαθηκε μεσα στο σκοταδι.
Ο Βαγγελης παραδωθηκε μονος του στην αστυνομια. Ειχε μετανοιωσει τωρα.
Οι γεροντες ετριβαν τα χερια τους ευχαριστημενοι. Οι γυναικες αναβαν λαμπαδες , εκαναν μετανοιες μπροστα στις εικονες. Ολα εγιναν μια χαρα, δεν θα μπορουσαν να γινουν καλυτερα.

samedi 17 décembre 2011

ΘΑΝΟΣ ΦΩΣΚΑΡΙΝΗΣ, ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΕΝΑΣ ΝΤΟΠΕΡΜΑΝ


νιώθω τις γυναίκες από τα δόντια μου ή τη γλώσσα
αρχίζω αθώα παίζοντας όμως σοβαρά
μετά γλιστράω χαμηλά
στα μπαλκονάλια
στο γαλατένιο ανάμεσα δρομάκι τους
παγίδα και θηλιά
ώς την κρυφή καταπακτή καταζητούμενη απ΄όλους πάντα
εκεί χτυπιούνται μπεδρεύονται κλαδιά με φίδια
πού αχνίζουνε ναρκώνοντας 
μόλις που στέκομαι "Τετέλεσται" λέω "ήμαρτον" και βουλιάζω


Από τη συλλογή ΑΘΕΛΑ ΜΟΥ, εκδόσεις ΕΡΙΦΥΛΗ, Αθήνα 2004



samedi 10 décembre 2011

ΘΑΝΟΣ ΦΩΣΚΑΡΙΝΗΣ, ΑΘΕΛΑ ΜΟΥ, Ποιηματα, ΕΡΙΦΥΛΗ, ΑΘΗΝΑ 2004

ΡΟΒΙΝΣΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΣ

είμ΄άνθρωπος καλόβολος, νομοταγής και σε θεό πιστεύω
και στο διάβολο
ουδείς με γνωρίζει με ψάχνει ο κανένας
τρέφομαι μονάχα σαν λυπάμαι
(δυστυχώς συχνά : τρεις φορές τη μέρα)
στραγάλια, σπόρια, φιστίκια, τσιπς, αμύγδαλα ωμά
πίνω ακατάσχετα λίτρα κόκα κόλα
παίρνω μετά σοκολάτες καραμέλες του βήχα
ξανά στραγάλια, σπόρια, τσιπς, αμύγδαλα ωμά
τις νύχτες αραιά και πού να φάω κάνα γιαούρτι ή σουβλάκι
(διχως κρέας-είναι βαρύ φοβάμαι)
όχι δεν υποπτεύομαι τροφές μπασταρδεμένες
τα μεταλαγμένα όνειρα, τα λόγια ή τα φθαρμένα παλίμψηστα
είναι που με τρομάζουνε προπάντων
δε συμμετέχω σε διαδηλώσεις, διαμαρτυρίες, επιθέσεις με μολότωφ
τ΄απαγορεύει ο γιατρός για το φλεβίτη
ώρες κοιτάω τα ριάλιτι, απαντώ και στα τηλεπαιχνίδια
μαζεύω σταυρόλεξα εφημερίδων ή περιοδικών
για τις δύσκολες μέρες που είναι να ΄ρθουν
επιβαρύνω όσο γίνεται λιγότερο τη γη
αποφεύγω δεν θέλω να βλέπω καθόλου τις ειδήσεις
γιατί τα μάτια μου θολώνουν πέφτουν
φοβάμαι μην τα πατήσω και γλιστρήσω Απέναντι
είμ΄άνθρωπος καλόβολος νομοταγής
χρήσιμος κι αβλαβής μαζί, αν θέλετε Κύριε μη με σκοτώνετε
άλλο


21/04/03